​చారిత్రక నేపథ్యం – మునగాల పరగణా వివాదం

పయనించే సూర్యడు జూన్ 04 సూర్యాపేట జిల్లా నడిగూడెం ప్రతినిధి పొలంపల్లి వెంకటేశ్వర్లు ​మునగాల ప్రాంతానికి ఒక ప్రత్యేకమైన చారిత్రక నేపథ్యం ఉంది. నిజాం పరిపాలన కాలంలో ఇది బ్రిటిష్ ఇండియా పరిధిలోని కృష్ణా జిల్లాలో ఒక జమీందారీగా (ఎన్‌క్లేవ్) ఉండేది. అయితే భాష, సంస్కృతి, భౌగోళిక సరిహద్దుల పరంగా ఇది నల్గొండ (ప్రస్తుత సూర్యాపేట) జిల్లాతో ముడిపడి ఉంది. ​1956లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత మునగాల పరగణాను నల్గొండ జిల్లాలో విలీనం చేశారు. ​అయితే, 2009-2014 మధ్య కాలంలో ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమం తీవ్రరూపం దాల్చినప్పుడు, రాష్ట్ర విభజన జరిగితే మునగాల పరిస్థితి ఏమిటనే చర్చ మొదలైంది. సరిహద్దు ప్రాంతం కావడం వల్ల దీనిని మళ్లీ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కలుపుతారనే ప్రచారం జరగడంతో స్థానిక ప్రజల్లో తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తమైంది. ​సిరికొండ శ్రీనివాస్ నాయకత్వం – ఉద్యమ శంఖారావం ​మునగాల అస్తిత్వ పోరాటాన్ని ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లడంలో ప్రముఖ విద్యావేత్త, త్రివేణి డిగ్రీ కాలేజీ ప్రిన్సిపాల్ సిరికొండ శ్రీనివాస్ అగ్రభాగాన నిలిచారు. ఒక విద్యావేత్తగా సమాజం పట్ల ఉన్న బాధ్యతతో ఆయన కేవలం తరగతి గదులకే పరిమితం కాకుండా, మునగాల భవిష్యత్తు కోసం రోడ్డుపైకి వచ్చి ఉద్యమించారు. ​విద్యార్థి, యువజన శక్తిని సంఘటితం చేయడం: సిరికొండ శ్రీనివాస్ తనకున్న విద్యాసంస్థల నేపథ్యంతో వేలాది మంది విద్యార్థులను, యువకులను ఉద్యమం వైపు నడిపించారు. యువత ఆలోచనలను చైతన్యపరుస్తూ వారిని పోరాట క్షేత్రంలోకి దింపారు. ​అవగాహన సదస్సులు – మేధోమథనం: మునగాల తెలంగాణలోనే ఎందుకు కొనసాగాలి? ఆంధ్రాలో కలిస్తే జరిగే నష్టాలేంటి? అనే విషయాలపై గ్రామాలు, చౌరస్తాల్లో విస్తృతంగా అవగాహన సదస్సులు నిర్వహించారు. ​ధూంధాం సభలు – సాంస్కృతిక చైతన్యం: తెలంగాణ ఉద్యమానికి ఊపిరి పోసిన ‘ధూంధాం’ వేదికలను మునగాలలో పెద్ద ఎత్తున ఏర్పాటు చేశారు. ఆటపాటలు, విప్లవాత్మక ప్రసంగాలతో ప్రజల్లో ప్రాంతీయ అస్తిత్వ భావనను రగిలించారు. “మునగాల ముమ్మాటికీ తెలంగాణదే” – నినాదం నుండి ప్రజాపోరాటం వైపు ​సిరికొండ శ్రీనివాస్ నేతృత్వంలో రూపుదిద్దుకున్న “మునగాల ముమ్మాటికీ తెలంగాణదే” అనే నినాదం మారుమూల పల్లెల్లోకి సైతం చొచ్చుకుపోయింది. ​”సరిహద్దులు మారవచ్చు… కానీ మా రక్తం, సంస్కృతి, మా నేల ముమ్మాటికీ తెలంగాణదే” అంటూ సాగిన ఈ నినాదం ఉమ్మడి నల్గొండ జిల్లాలోనే కాకుండా రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అందరి దృష్టిని ఆకర్షించింది. ​ఉద్యమ రూపాలు: ​రహదారుల దిగ్బంధనం: విజయవాడ-హైదరాబాద్ జాతీయ రహదారి (NH-65) పై మునగాల పరిధిలో పెద్ద ఎత్తున రాస్తారోకోలు, మానవ హారాలు నిర్వహించి ఢిల్లీ పాలకులకు మునగాల ఆకాంక్షను చాటిచెప్పారు. ​సరిహద్దు నిరసనలు: ఆంధ్ర సరిహద్దులకు సమీపంలో ఉంటూనే, తాము తెలంగాణకు చెందినవారమని గట్టిగా నినదిస్తూ భిన్నమైన నిరసన ప్రదర్శనలు చేపట్టారు. ​పల్లె పల్లెకు ఉద్యమం: కేవలం పట్టణ ప్రాంతాలకే పరిమితం కాకుండా మునగాల మండలంలోని ప్రతి గ్రామాన్ని, ప్రతి రైతును, కార్మికుడిని ఈ అస్తిత్వ పోరాటంలో భాగస్వాములను చేశారు. ​మునగాల ఉద్యమ ప్రాధాన్యత – నేటి స్మరణ ​తెలంగాణ రాష్ట్రం సిద్ధించి, మునగాల ప్రాంతం తెలంగాణలోనే (ప్రస్తుతం సూర్యాపేట జిల్లాలో) కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో.. నాటి పోరాటాన్ని, సిరికొండ శ్రీనివాస్ అందించిన నాయకత్వాన్ని ప్రజలు నేటికీ ఎంతో గౌరవంతో గుర్తు చేసుకుంటున్నారు. మునగాల పరగణా భవిష్యత్తుపై నాడు జరిగిన చర్చలు, ఆ భయాలను పటాపంచలు చేస్తూ సాగిన ప్రజా ఉద్యమం తెలంగాణ మలిదశ చరిత్రలో ఒక స్వర్ణాక్షర ఘట్టం. ​మునగాల ప్రజల అస్తిత్వాన్ని, వారి ఆత్మగౌరవాన్ని కాపాడటంలో సిరికొండ శ్రీనివాస్ వంటి మేధావులు, విద్యావేత్తలు చేసిన పోరాటం, విద్యార్థుల త్యాగాలు రాబోయే తరాలకు ఎల్లప్పుడూ స్ఫూర్తిదాయకంగా నిలుస్తాయి.